بهاء الدوله رازى ( بهاء الدين بن مير قوام الدين )
629
خلاصة التجارب ( طبع قديم )
و قند از هر يكى دو دانگ سائيده در آب خيار بادرنگ و سيب ترش بدهند و اين يك شربت بود و اللّه اعلم اما مسهلات حب صبيالى از مخترعات حضرتست مد ظله العالى اجزاى تركيب آن بگيرند مغز بصبيال پخته و پاك كرده آنچه خواهند و بعد و هر مغزى يك هليله سياه كوچك كه آن را مويزك گويند كوفته و بيخته با آن نيكو بكوبند و برابر مجموع آرد و برنج سفيد با آن نيكو خلط كنند و جمله را به آب ليمو با غوره بسيار دق و سحق كنند در هاون سنگين انگاه حبها سازند هريك به مقدار نخودى كلنى كلان در سايه خشك كرده شربتى حبى بود و اين حب باسهال و غير رطوبت فاضله معده و اخلاط لزج و بلغم شور و صفراوى محى و قليل سودا دفع كند و در اندك دوشاب حل كرده بر بالاى نخود آب دادن نيكوتر كند حب سقمونيا از مخترعات مصنف اجزاى تركيب آن بگيرند از حب صبيال مذكور آنچه خواهند و بعد وى هر حبى يك عدس هربى مربى ضم كرده بكوبند و با آب ليمو سرشته حبها سازند كوچكتر از اول شربتى حبى بوده در اسهال جمله اخلاط فاسده قوى بود و منفعت اين بيشتر از حبها باشد چه از اعماق جسد و مفاصل بلاعم زديه و سوداى محترقه را مىكشد و به سهولت دفع مىكند و قى بيشتر آورد از آنها قيروطى مسهل هم از مخترعات مصنف بگيرند روغن جيپال سه درم موم سفيد يك درم و بر سر آتش نرم را اندر ان گذارند و نيم درم هليله سياه سوده و يك دانگ هربى كوفته و نرم بيخته اندر ان ريزند و نيك بهم برآورند شربتى يك گوش كن پاك بود نوعى ديگر از مخترعات مصنف اجزاى و تركيب آن بگيرند شيرى كه هربى اندر ان ترتيب كرده چنانچه عمل خود آن مذكور گردد و آن شير را بندند و بعده بدستور مسكه آن را بگيرند و در هر ده درم از ان سه درم موم سفيد بگذارند و در هر سه درم نيم هليله سياه و يك مغز صبيال ترتيب كرده كوفته و بيخته بريزند و بهم نيك خلط كنند سرى گوش پاككن بود اسهال و قى بافراط آورد از هر خلطى فاسد لختى نيك دفع كند قيروطى قوى از مخترعات حكماى هند اجزاى تركيب آن بگيرند روغن جيپال دو درم مسكه شيرين كه هربى درو جوشيد و يك درم صافى يك درم جمله را بر آتش نرم بگذارند و نگهدارند شربتى نصف گوش پاككن باشد و اولى آن بود كه اين قيروطها را بر قدرى